De vorige keer verhaalde ik jullie van de eerste echte fietsweek doorheen het bloedhete Armeense land, de moordende beklimmingen en de spannende afdalingen. Van de ervaringen met wildkamperen en het aanleggen van een natuurlijke badkamer. Verder was het de week van de alom aanwezige Ararat. Deze keer neem ik Julie mee, dieper het bergland in over hoge passen, door aride streken afgewisseld met bosrijke dalen, langs de oevers van het Sevanmeer tot in het wonderschone Nationaal Park Dilijan.

Natuur
De afgelopen twee weken hebben we de natuur van Armeense ‘platteland’ in al haar schoonheid mogen ervaren, ruig en onverbiddelijk tot lieflijk intiem. Hoppen en Bijeneters, Raven, Steenarenden en bij het klooster van Tatev zelfs twee Monniksgieren. In Goris meerdere exemplaren van de Aasgier. Majestueus zoals deze vogels het luchtruim beheersen. De Geelpootmeeuw aan het Sevanmeer kan heel goed de ondersoort Armeense meeuw geweest zijn. De verschillen zijn echter zo klein en moeilijk waar te nemen dat ik geen zekerheid kan geven. Visarend en Zeearend waren echter overduidelijk. In Dilijan ook met zekerheid een Witrugspecht gezien. Hagedissen en Hardoens in overvloed, alsmede enorme Julikevers die zich in de schemering als ware zelfmoordcommando’s in de bomen storten. Boven op de Selimpas zien we een flink uit de kluiten gewassen rups van de Wolfsmelkpijlstaart. Na een verplichte fotosessie zet Josemieke hem voorzichtig in de berm. Ondanks alle waarschuwingen slechts een dode Ringslang gezien. Vlak bij de tent aan de oevers van een onstuimig stromende rivier komt een Hermelijn zich nieuwsgierig melden. Minutenlang stokstijf opgericht staat hij daar om vervolgens het een achterwaartse sprong in het oneindig struikgewas te verdwijnen. Floristisch gaat er ook een wereld open met Aardaker, diverse soorten Monnikskap, wilde Stokroos, orchideexebn, Jeneverbes en in Dilijan soorten van het Wintereik – Haagbeuk verbond. De vele, vaak kristalheldere bergbeekjes houden in deze hitte grote delen van de vegetatie opvallend groen.Toch moet het me van het hart dat de Armeniers ondanks dat ze aangeven trots te zijn op en te houden van hun natuur ze met de grootste achteloosheid hun afval overal dumpen. Vaak was ik eerst een kwartier bezig hun afval te verzamelen om acceptabel te kunnen kamperen. Hier zij het laatste woord nog niet over gezegd!

Pech
Door bergen en slechte aanduidingen missen we met enige regelmaat essentixeble afslagen naar bergmeertjes en restaurantjes hetgeen flinke aanslagen op ons humeur tot gevolg heeft. Zelf heb ik dagen met een dik gezicht rondgelopen waarbij ik voor een kaakontsteking vreesde. Gelukkig heeft het zich vanzelf hersteld. Per provincie hadden we de beschikking over een drietal kaarten die helaas niet konden verhinderen dat we vaak onaangenaam verrast werden door de gemeenheid van de vele hellingen en de zeer wisselende kwaliteit der wegen. Een snelweg blijkt een grindpad met minder asfalt dan hetgeen ik gewend was in Albanixeb. Goed een complete berg met verwachte klim stond wel op de kaart maar bleek niet aanwezig. Ons aangereikte wandelingen in het natuurgebied van Dilijan bleken slecht tot niet aangegeven en deels compleet overwoekerd door manshoge wouden van Bereklauw en Brandnetel. Buiten het feit dat deze natuurlijke obstakels elke vorm van orientatie onmogelijk maakten hebben wij nog dagenlang van de gevolgen mogen genieten. Is het bij mij nog gebleven bij een langdurig brandend gevoel en enkele irritante blaasjes, Josemiekes benen en armen tonen overeenkomst met de gevolgen van een napalmbombardement! Tijdens de laatste wandeling werden we bovendien tweemaal getrakteerd op een heuse ontploffing. De als fraaie natuurroute omschreven wandeling voert vlak langs een militair oefenterrein en men neemt bij het plaatselijke VVV blijkbaar niet de moeite argeloze wandelaars hiervan in kennis te stellen. We hadden het wel gelezen in de Lonely Planet maar zelf ook niet meer aan gedacht. Tot de dag van vandaag weten we dan ook niet met zekerheid of Bereklauw dan wel napalm de oorzaak is van ons hopelijk tijdelijk ongemak!

Ontmoetingen
Onderweg veel toeterende auto’s die je vaak onbedoeld de stuipen op het lijf jagen. Het blijkt een gebruikelijke gewoonte om je te waarschuwen dat ze er zijn. Maar bijna even vaak als groet versterkt met een heftig zwaaien en joelen tijdens en na passage. Wanneer we rusten bij een bronnetje of winkeltje krijgen we vaak bezoek van nieuwsgierige dorpsbewoners die soms een andere taal dan het Armeens of Russisch machtig blijken te zijn. De meesten willen graag op de foto met die maffe toeristen. Waar de kaart gewag maakt van een wegrestaurant staat slechts een enigszins vervallen huis waaruit een oud vrouwtje zich moeizaam lopend losmaakt. Nee, water kunnen we wel krijgen beantwoordt ze onze vraag naar het beloofde restaurant. Ze voelt zich geroepen een stichtelijk woord te richten tot mijn geliefde wijzend naar haar niet bedekte onderbenen en armen. Als man kom ik goed weg met mijn koerstenue. In Goris bezoeken we het voormalige huis van Alexander Bakoens, een populaire schrijver die de achterdocht van kameraad Stalin niet heeft overleefd en wat al veertig jaar gerund word door de huidige directeur die ons voor een luttel bedrag in vloeiend Russisch in een rotgang door het museum leidt. Josemieke is al afgehaakt en begint haar eigen zoektocht. Dit maakt de man onrustig en overtuigd rakend van het feit dat zij zich niet tot de orde laat roepen besluit hij het tempo nog maar eens op te voeren. We worden uitgenodigd aan zijn bureau een wodka te drinken op onze ontmoeting. Hij zet prachtige muziek op en ook nog koffie. Een heerlijk samenzijn waar uiteindelijk de hele inhoud van de wodkafles aan moet geloven. Iets minder stabiel besluiten we tot een eenvoudige maaltijd in een plaatselijk restaurantje. Dezelfde avond in ons B&B nog Nederlanders ontmoet uit Westbroek. De volgende dag komen we beiden tot de ontdekking niet alles meer te kunnen herinneren. Wel dat we eerde op de dag eveneens op koffie ware getrakteerd door twee vrouwen die wol aan het slaan waren en dat we daarna door het oude Goris geklommen zijn. Hier hebben mensen tot in de zestiger jaren gewoond in eeuwenoude grotten.Op de laatste avond aan het Sevanmeer op het terrein van een vervallen Soviethotel worden we uitgenodigd door een 19-jarig meisje en haar man, die een 26-jarige priester uit Edmiadzin blijkt te zijn. Aan het kampvuur gaan de verhalen rond en we zingen Armeense en Nederlandse liederen.In Dilijan worden we hartelijk verwelkomd door Nina, Ana en Arzin waar we enkele dagen verblijven en hartelijk opgenomen in het gezin. Vreemd is het te merken dat niet alle gasten even zorgvuldig met de gemeenschappelijke ruimtes omgaan. Een stel Zwitserse scoutingleiders blijken bij terugkomst van een onzer wandelingen het complete balkon te hebben ingepikt, terwijl vier Tsjechische meisjes zich zeer bescheiden opstellen. Een van de avonden dineren we met de hele familie. Een traditionele barbecue met veel te sterke wodka. De volgende dag zijn we welkom bij de buren alwaar de honingoogst wordt binnengehaald. Bij thuiskomst ontmoeten we Frederik uit Groningen. Hij is bezig met een wereldreis en kan niet wachten onze spannende wandelingen na te lopen. In de ochtend nemen we hartelijk afscheid om met de fietsen op het dak van een taxi richting Yerevan te vertrekken.

Het fietsen
Door de hoge temperaturen en de vaak harde wind hebben we onze doelen vaak naar beneden bijgesteld. daarbij genomen dat de stijgingspercentages en de duur van de klimmen, gecombineerd met de wisselende kwaliteit van het wegdek, maken het toch een zware werkvakantie. De beloning bestaat uit prachtig mooie plekjes, het heerlijke Armeense eten, fenomenale uitzichten en prachtige lange afdalingen. De vele waterbronnetjes onderweg en de dichtheid aan winkeltjes maakt dat we onze noodrantsoenen nauwelijks hoeven aan te spreken. Op onverwachte momenten wordt ons regelmatig iets toegestopt. Een enkele maal zien we zelfs andere fietsers en als we ze niet zien blijken er kaartjes op onze zadels te liggen. Buiten de steden is het zeer rustig op de weg. Geen zware vrachtwagens en over het algemeen rustig rijdende auto’s. Dan heb ik het natuurlijk wel over de Lada’s en niet over de snelle zwarte BMW’s met verduisterde ramen. De bestuurders van deze vehikels leven duidelijk in een andere wereld. Voorzichtig concluderend meen ik te mogen stellen dat Armenixeb een geweldig fietsland is voor toerfietsers tot fanaten waarbij de eerste groep sterk geholpen is door het feit dat men bijna overal kan smokkelen door stukjes met openbaar vervoer of taxi af te leggen.

Cultuur
Dit jaar hebben we nimmer zoveel historische plekken en gebouwen bezocht alsmede musea. Je kunt er hier ter plekke eenvoudig niet omheen. Het hele land ademt een diepgeworteldheid in cultuurhistorie uit. Niet alleen in de zin van het huidige Armeens Apostolische geloof maar ook in de nog hedendaags aanwezige verbondenheid met de veel oudere natuurgodsdiensten die sterke overeenkomst vertoond met onze Keltische en Sjamanistische geschiedenis. Bij Zorats Karer vindt men bijvoorbeeld meer dan 200 opgerichte stenen die sterk aan Stonehenge doen denken. In de stenen zijn meer dan 5000 jaar voor Christus loepzuivere gaten gemaakt die diepe bewondering verdienen. Kerken en kloosters zijn vaak van enkele eeuwen na onze jaartelling en gevestigd op de restanten van oudere tempels die op hun beurt weer op krachtplaatsen opgericht zijn. Natuur en Cultuurhistorie zijn zo onlosmakelijk met elkaar verweven dan het niet mogelijk blijkt over een der vakgebieden aparte documentatie te verkrijgen.We zijn nu terug bij Nelly die ons heeft voorgesteld aan haar familie in hun buitenhuis aan de voet van de Aragats alwaar we te horen kregen het nieuws van de staatstelevisie te hebben gehaald.De volgende dagen gebruiken we om te praten over toekomstige samenwerking en het doen van boodschappen om maar niets te missen van dit fantastische land.

Tot volgende week,

Gert

Yerevan

Foto’s zijn te zien op:
Foto’s Josemieke

en:
Foto’s Gert